Jak cofnąć darowiznę nieruchomości?

Spis treści

• Podstawy prawne cofnięcia darowizny
• Procedura odwołania darowizny
• Zalety i ryzyka związane z cofnięciem darowizny

Proces cofnięcia darowizny nieruchomości jest złożonym działaniem, które wymaga spełnienia określonych przesłanek prawnych oraz zachowania odpowiedniej formy. Podstawą do odwołania darowizny jest przede wszystkim rażąca niewdzięczność obdarowanego, ale także istotna zmiana sytuacji majątkowej darczyńcy, która prowadzi go do niedostatku i uniemożliwia zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Podstawy prawne cofnięcia darowizny

Darowizna nieruchomości, aby mogła zostać cofnięta, musi spełniać wymagania określone w artykułach 896-898 Kodeksu cywilnego. Kluczową przesłanką jest rażąca niewdzięczność obdarowanego, która może przejawiać się poprzez zachowania takie jak przemoc fizyczna, uporczywe znieważanie, poważne oszustwo, odmowa udzielenia pomocy czy porzucenie darczyńcy w chorobie lub w podeszłym wieku. W sytuacji, gdy po dokonaniu przysporzenia darczyńca popada w niedostatek, istnieje również możliwość odwołania darowizny, jeżeli utrzymanie jej w mocy zagraża jego egzystencji.

Przeczytaj również: Jak legalnie nie płacić abonamentu RTV

Procedura cofnięcia darowizny wymaga złożenia jednostronnego oświadczenia woli przez darczyńcę, które w przypadku przeniesienia własności nieruchomości musi mieć formę aktu notarialnego, a następnie zostać ujawnione w księdze wieczystej. Istotne jest, aby czynność ta została dokonana w ciągu roku od momentu, gdy darczyńca dowiedział się o nagannym, niewdzięcznym zachowaniu obdarowanego, przy czym termin ten liczony jest od uzyskania wiedzy o danym zdarzeniu, a nie od dnia zawarcia umowy darowizny.

Przeczytaj również: Czy umiarkowany stopień niepełnosprawności uprawnia do zasiłku pielęgnacyjnego?

Procedura odwołania darowizny

Postępowanie zmierzające do odwołania darowizny rozpoczyna się od sporządzenia pisemnego oświadczenia o jej odwołaniu wraz ze szczegółowym uzasadnieniem, w którym należy wskazać konkretne przejawy niewdzięczności lub opis pogorszenia sytuacji majątkowej darczyńcy. Dokument ten powinien zostać doręczony obdarowanemu listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. W przypadku darowizny nieruchomości konieczne jest następnie sporządzenie aktu notarialnego, który stanowi podstawę do dokonania odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej. Gdy obdarowany odmówi zwrotu nieruchomości lub nie wyrazi zgody na dokonanie zmian w rejestrze, darczyńca może wnieść pozew do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania obdarowanego lub położenie nieruchomości.

Przeczytaj również: Praca zdalna nowe przepisy od kiedy obowiązują

• Sporządzenie pisemnego oświadczenia o odwołaniu darowizny wraz z uzasadnieniem.
• Przygotowanie aktu notarialnego w razie przeniesienia własności nieruchomości.
• Doręczenie oświadczenia obdarowanemu listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.
• Wniesienie pozwu do sądu rejonowego w przypadku odmowy zwrotu przez obdarowanego lub sporu co do zasadności odwołania.

Zalety i ryzyka związane z cofnięciem darowizny

Odwołanie darowizny niesie za sobą zarówno korzyści, jak i określone zagrożenia. Jedną z istotnych zalet jest możliwość odzyskania majątku nawet po upływie dłuższego czasu od zawarcia umowy, ponieważ roczny termin dotyczy wyłącznie chwili, w której darczyńca dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego, a nie daty samej darowizny. Spadkobiercy darczyńcy, działając w jego imieniu, również mogą dochodzić zwrotu nieruchomości, jeżeli darczyńca nie przebaczył obdarowanemu przed śmiercią. Do wad należy konieczność udowodnienia przed sądem istnienia przesłanek odwołania, co często wiąże się z przesłuchaniem świadków, gromadzeniem dokumentów oraz poniesieniem kosztów postępowania, zależnych od wartości przedmiotu sporu. Należy pamiętać, że procedura cofnięcia darowizny staje się niedopuszczalna po wyraźnym lub dorozumianym przebaczeniu obdarowanemu, a sam spór sądowy może dodatkowo obciążać relacje rodzinne i prowadzić do długotrwałych konfliktów.